Είναι γνωστό σε όλους πως το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να σκοτώσει και πλέον θεωρείται η κύρια αιτία πυρκαγιών στις κατοικίες. Οι κυβερνητικές στατιστικές, δείχνουν ότι ετησίως εκδηλώνονται πυρκαγιές όπου άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους ή τραυματίζονται σοβαρά ή χάνουν τις περιουσίες τους εξαιτίας ηλεκτρικού ατυχήματος στο σπίτι τους.

Στη σύγχρονη ζωή, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερες ηλεκτρικές συσκευές στο σπίτι. Για παράδειγμα, μόλις 20 χρόνια πριν, η μέση οικία διέθετε ένα σύστημα hi-fi και μία τηλεόραση ή βίντεο, ενώ σήμερα υπάρχουν τουλάχιστον δύο τηλεοράσεις, ένας DVD player, ένας δορυφορικός δέκτης, μια κονσόλα παιχνιδιών και ένας υπολογιστής. Όλα τα πιο πάνω, κάνουν τον κίνδυνο ηλεκτρικών ατυχημάτων στο σπίτι πολύ μεγαλύτερο.

Ποιος πρέπει να κάνει ηλεκτρικές εργασίες στο σπίτι μου;

Κάθε εργασία ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων θα πρέπει να εκτελείται μόνον από άτομα που είναι αρμόδια, που είναι νομοθετημένα, από αδειούχους Ηλεκτρολόγους Εγκαταστάτες. Αυτοί είναι άνθρωποι που έχουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την εμπειρία που χρειάζεται για να αποφύγουν τους κινδύνους για τον εαυτό τους και τους άλλους και αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις εργασίες αυτές. Ίσως φαίνεται εύκολο να κάνετε μια εργασία ηλεκτρικού κυκλώματος αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο να κάνετε το κύκλωμα να λειτουργεί με ασφάλεια.

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΣΑΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ

Η οικία σας θα έχει κάποια από τα παρακάτω:

Κύρια Γείωση:

Η γείωση, είναι ένα ηλεκτρόδιο χαλκού (ή επιχαλκωμένου χάλυβα για τις νέες εγκαταστάσεις) το οποίο βρίσκεται στο έδαφος της εγκατάστασής μας, περίπου 1-1.5 μέτρο. Η κύρια γείωση της εγκατάστασης, βρίσκεται κοντά στον κύριο διακόπτη και για να μας προστατεύει πρέπει να είναι αποτελεσματική. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το ηλεκτρόδιο της γείωσης αλλοιώνεται – διαβρώνεται με αποτέλεσμα να χάνει την αποτελεσματικότητά της και να υπάρχει κίνδυνος για τη ζωή μας. Καλό θα ήταν κάθε να ελέγχεται κάθε μερικά χρόνια (π.χ. τρία χρόνια για τις οικιακές εγκαταστάσεις) από αδειούχο Ηλεκτρολόγο Εγκαταστάτη.

Κύριο ή κεντρικό διακόπτη:

Ο κύριος διακόπτης στο υποστατικό σας, σας επιτρέπει να απενεργοποιήσετε την παροχή ρεύματος στην ηλεκτρική σας εγκατάσταση σε περίπτωση ανάγκης ή για επισκευές. Ορισμένες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις έχουν περισσότερους από έναν κεντρικούς διακόπτες. Για παράδειγμα, εάν το σπίτι σας χρησιμοποιεί ζεστό νερό που παράγεται με ηλεκτρικούς θερμοσίφωνες, πιθανόν να έχετε μια ξεχωριστή μονάδα κατανάλωσης για αυτούς. Η μονάδα κατανάλωσης θα πρέπει να είναι εύκολη στην πρόσβαση και καλό είναι να γνωρίζετε που βρίσκεται ο κεντρικός διακόπτης της, ώστε να απενεργοποιήσετε το ηλεκτρικό ρεύμα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Ασφάλειες:

Συχνά τα παλαιότερα σπίτια έχουν επαναφορτιζόμενες ασφάλειες, οι οποίες αποσυνδέουν αυτόματα το κύκλωμα για να αποτρέψουν τον κίνδυνο. Όταν ένα σφάλμα ή ρεύμα υπερφόρτωσης ρέει μέσω της ασφαλείας αυτό θα ζεσταθεί και θα λιώσει το ειδικό υλικό που περιέχει όταν το ρεύμα ξεπεράσει το ασφαλές επίπεδο. Η Έτσι η ασφάλεια διακόπτει το ηλεκτρικό ρεύμα στο ελαττωματικό κύκλωμα, προστατεύοντάς το από υπερφόρτωση. Τότε πρέπει να αντικαθίσταται με ίδιου ρεύματος ασφάλεια.

Αυτόματοι Διακόπτες:

Οι νεότερες κατοικίες, πιθανό να έχουν αυτόματους διακόπτες στην μονάδα κατανάλωσης, οι οποίοι απενεργοποιούν ένα κύκλωμα εάν παρουσιαστεί σφάλμα. Οι αυτόματοι διακόπτες, είναι παρομοίου μεγέθους με τις ασφάλειες αλλά παρέχουν ακριβέστερη προστασία από αυτές. Όταν λειτουργήσουν, μπορείτε απλά να τους επαναφέρετε. Ωστόσο, πρέπει πρώτα να βρείτε και να διορθώσετε το σφάλμα, αν αυτό συνεχίζεται.

Συσκευές Υπολειπόμενου Ρεύματος (RCD):

Ένα RCD είναι μια συσκευή που σώζει ζωές και έχει σχεδιαστεί για να σας προστατεύσει από το να πάθετε ένα θανατηφόρο ηλεκτρικό σοκ αν αγγίξετε κάτι «ενεργό», όπως ένα γυμνό ηλεκτροφόρο σύρμα. Παρέχει ένα επίπεδο προστασίας που δεν μπορούν να παρέχουν οι συνηθισμένες ασφάλειες ή οι διακόπτες κυκλώματος (για να λειτουργήσει σωστά, στις περισσότερες περιπτώσεις, θα πρέπει η κύρια γείωση να είναι αποτελεσματική).

Πόσων Ετών είναι η Καλωδίωση σας;

Η ελαττωματική καλωδίωση και η γήρανση της είναι μια από τις κυριότερες αιτίες ηλεκτρικών πυρκαγιών στο σπίτι. Μπορείτε να τις αποφύγετε μόνο με τον τακτικό έλεγχο που πρέπει να πραγματοποιείται για την κατάσταση των καλωδίων, των διακοπτών, των υποδοχών και άλλων εξαρτημάτων από αδειούχους Ηλεκτρολόγους Εγκαταστάτες. Υπάρχουν σαφή σήματα που μπορούν να σας βοηθήσουν να προσδιορίσετε την ηλικία των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων στο σπίτι σας.

Αυτά είναι:

Καλώδια επικαλυμμένα με μολύβι ή ύφασμα (πριν τη δεκαετία του 1960)

Παλαιότερες στρογγυλές πρίζες και διακόπτες στρογγυλής λάμπας, καφέ και μαύροι διακόπτες και υποδοχές τοποθετημένες σε σανίδες (πριν τη δεκαετία του 1960).

Ένα κιβώτιο ασφαλειών με ξύλινη πλάτη, διακόπτες από χυτοσίδηρο ή ένα τυχαίο μείγμα κουτιών ασφαλειών fuse boxes (πριν τη δεκαετία του 1960)

Καλώδια επικαλυμμένα με μαύρο καουτσούκ (δεκαετία του 1960).

Αν εντοπίζετε ένα ή κάποια από αυτά, για την ασφάλεια σας θα πρέπει να γίνει έλεγχος το ταχύτερο από αδειούχους Ηλεκτρολόγους Εγκαταστάτες.

Ηλεκτρικοί Κίνδυνοι στο Σπίτι

Το ηλεκτρικό ρεύμα βελτιώνει την καθημερινή μας ζωή αλλά μόνο όταν χρησιμοποιείται με ασφάλεια. Μη δημιουργείτε κινδύνους με υπερφορτώσεις και ποτέ μην αγνοείτε τα προειδοποιητικά σημάδια επικινδυνότητας, όπως η μυρωδιά καύσης, οι ήχοι (βόμβος ή κροτάλισμα), οι ασφάλειες που καίγονται ή οι μικροδιακόπτες (MCB) που διακόπτουν συχνά το ηλεκτρικό ρεύμα, ή το αυτόματο όταν κάνει συχνές διακοπές. Η διαδικασία που αποκόπτει την παροχή ρεύματος στην συσκευή μετά από ένα πρόβλημα υπερφόρτωσης ή βραχυκυκλώματος είναι για την προστασία σας. Για παράδειγμα, υπερφόρτωση είναι όταν μια ηλεκτρική συσκευή ζητά περισσότερο ρεύμα από τις κανονικές συνθήκες και βραχυκύκλωμα είναι όταν ένα υπερβολικά μεγάλο ρεύμα προσπαθεί  να περάσει μέσα από τα καλώδια ηλεκτρικής εγκατάστασης ή και ηλεκτρικής συσκευής.

Τα ηλεκτρικά ατυχήματα είναι πιθανότερο να συμβούν όταν ο ηλεκτρικός ή ηλεκτρολογικός  εξοπλισμός έχει καταστραφεί ή έχει χρησιμοποιηθεί με λάθος τρόπο. Η αδυναμία ή η αδιαφορία διόρθωσης του προβλήματος μπορεί να έχει καταστροφικά αποτελέσματα. Πρόκειται για κοινή λογική αλλά θα εκπλαγείτε πόσοι από εμάς δεν ακολουθούν τις βασικές οδηγίες ασφαλείας.

Πότε ελέγξατε τελευταία φορά την κατάσταση και ασφάλεια των βυσμάτων, πριζών και εύκαμπτων καλωδίων;

Τα χαλασμένα βύσματα, οι υποδοχές και τα εύκαμπτα καλώδια μπορούν να προκαλέσουν ηλεκτροπληξία, εγκαύματα και πυρκαγιές.

Για τη δική σας ασφάλεια και της οικογένειάς σας:

Ελέγξτε το βύσμα και την υποδοχή για σημάδια καύσης, ήχους (βόμβος ή κροτάλισμα), ασφάλειες που έχουν καεί, διακόπτες που λειτουργούν ή εάν είναι ζεστά.

Αφαιρέστε προσεκτικά τα βύσματα από τις υποδοχές. Το τράβηγμα ενός βύσματος από το καλώδιο προκαλεί στρέβλωση και μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην επαφή μεταξύ του βύσματος και της πρίζας. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει την υπερθέρμανση του βύσματος, την χαλάρωση των καλωδίων του ή ηλεκτροπληξία (εάν αποσυνδεθεί το καλώδιο γείωσης).

Χρησιμοποιήστε βύσματα με το σήμα ασφαλείας του British Standard.

Να αντικαθιστάτε πάντα τα κατεστραμμένα καλώδια αμέσως. Εάν αγγίξετε εκτεθειμένα καλώδια ενδέχεται να προκληθεί ηλεκτροπληξία ή ακόμη και να σκοτωθείτε.

Προφανείς Κίνδυνοι – Και Όμως, Όλοι Κάνουμε Αυτά τα Λάθη

Πριν πραγματοποιήσουμε οποιαδήποτε συντήρηση στις συσκευές μας, πρέπει να τις αποσυνδέουμε από την ηλεκτρική εγκατάσταση.

Πολλές φορές το ένα καλώδιο βρίσκεται σε σημείο που να εκτίθεται στα πόδια μας. Μπορεί να φθαρεί με επικίνδυνες συνέπειες.

Στέγνωμα ρούχων σε ηλεκτρική θερμάστρα, με το νερό να στάζει σε ηλεκτροφόρα μέρη. Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο και μπορεί να προκαλέσει ηλεκτροπληξία ή πυρκαγιά. Πολλές ηλεκτρικές συσκευές, όπως οι συσκευές θέρμανσης, διαθέτουν υποδοχές εξαερισμού για την αποφυγή υπερθέρμανσης. Εάν οι υποδοχές αυτές είναι καλυμμένες, η συσκευή μπορεί να υπερθερμανθεί και να πάρει φωτιά ή εάν εισχωρήσει νερό, υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας

Εγκατάσταση φωτιστικών. Η επιλογή των φωτιστικών θα πρέπει να γίνεται με βάση τις συνθήκες που υπάρχουν ή θα προκύψουν στον χώρο που θα εγκατασταθούν.

Η εσφαλμένη επιλογή και εγκατάσταση τους όπως επίσης ή η τοποθέτηση λάθος λαμπτήρων σε αυτά, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό κίνδυνο πυρκαγιάς, ή ηλεκτροπληξίας ή καταστροφής τους.  Όπως προβλέπεται από τη Νομοθεσία, πρέπει να καλούμε έναν αδειοδοτημένο ηλεκτρολόγο για να εγκαταστήσει τα φωτιστικά μας. Για την ασφάλειά μας θα πρέπει να ελέγχουμε τη σήμανση των φωτιστικών που δείχνει την ισχύ των λαμπτήρων και τον τύπο τους

Ποτέ δεν τρυπάμε ή στερεώνουμε καρφιά στους τοίχους χωρίς να γνωρίζουμε τι βρίσκεται πίσω τους. Οι τοίχοι και τα χωρίσματα, κρύβουν τα ηλεκτρικά καλώδια και τους αγωγούς αερίου και νερού.

Πόσο βασίζεστε σε Μετασχηματιστές και Επεκτάσεις στο Σπίτι σας;

Σε ένα μέσο δωμάτιο, βρίσκουμε περίπου τέσσερις υποδοχές. Αν και αυτές είναι αρκετές τις περισσότερες φορές, η αύξηση της χρήσης υπολογιστών, κονσόλων παιχνιδιών και άλλων συσκευών, έχει οδηγήσει στην αύξηση του αριθμού των υποδοχών που χρειάζονται σε ένα μέσο χώρο, σε οκτώ. Οι επεκτάσεις και μετασχηματιστές παρέχουν μια γρήγορη και εύκολη λύση αλλά στην πραγματικότητα, χρησιμοποιούνται συχνά λανθασμένα και μπορούν να παρουσιάσουν πραγματικό κίνδυνο. Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να υπερθερμανθούν, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά ή βραχυκύκλωμα.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

  • Μην υπερφορτώνετε μετασχηματιστές, ιδιαίτερα με συσκευές που έχουν αυξημένες ανάγκες σε ηλεκτρικό ρεύμα, όπως βραστήρες, σίδερα και θερμαντήρες. Οι συσκευές με μικρές ανάγκες σε ηλεκτρικό ρεύμα είναι τα ραδιόφωνα, οι τηλεοράσεις, οι υπολογιστές, τα κινητά τηλέφωνα και ο εξοπλισμός hi-fi.
  • Μην αγοράζετε φθηνούς μετασχηματιστές χαμηλών προδιαγραφών

Η πιο λογική ενέργεια θα ήταν να εγκαταστήσετε επιπλέον πρίζες στους χώρους σας. Ζητήστε από έναν αδειοδοτημένο ηλεκτρολόγο να εγκαταστήσει δίδυμες πρίζες αντί για μονές.

Ασφάλεια Κουζίνας:

Όλοι γνωρίζουμε ότι το νερό και ο ηλεκτρισμός είναι ένας θανατηφόρος συνδυασμός. Επομένως, είναι σημαντικό να εγκαταστήσετε σωστά τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό και να χρησιμοποιείτε με προσοχή τις συσκευές στην κουζίνα σας.

Ασφάλεια Μπάνιου:

Σύμφωνα με έναν ηλεκτρολόγο, το μπάνιο είναι ίσως το πιο επικίνδυνο δωμάτιο στο σπίτι. Οι συνέπειες από ηλεκτροπληξία είναι πολύ πιο σοβαρές σε ένα μπάνιο ή ντους, καθώς το υγρό δέρμα μειώνει την αντίσταση του σώματος. Υπάρχουν ειδικές απαιτήσεις για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις στα μπάνια.

Καλό θα ήταν να εγκατασταθούν στον πίνακα διανομής ειδικές συσκευές ρεύματος διαρροής (RCD) για τα κυκλώματα φωτισμού ή να εγκαταστήσουμε φωτιστικά από μετασχηματιστές απομόνωσης ασφαλείας (SELV και PELV), καθώς και να αφαιρέσουμε πρίζες – ρευματοδότες που τυχόν τροφοδοτούν πλυντήρια.

Ασφάλεια Κήπου:

Αν και η ηλεκτρική ενέργεια κάνει την κηπουρική πολύ πιο εύκολη, οι υγρές συνθήκες και η επαφή με το έδαφος κάνουν τον κίνδυνο τραυματισμού ή θανάτου από ηλεκτροπληξία πολύ μεγαλύτερο από ότι με τη χρήση ηλεκτρικού εξοπλισμού σε εσωτερικούς χώρους.
Ότι χρησιμοποιεί ηλεκτρικό ρεύμα στον κήπο πρέπει να ασφαλίζεται και με συσκευές υπολειπόμενου ρεύματος (RCD).

Απλός έλεγχος ενός Βύσματος:

Αφαιρέστε το βύσμα από την πρίζα και ελέγξτε ότι δεν έχει υποστεί ζημιά.

Αναζητήστε σημάδια υπερθέρμανσης, όπως αποχρωματισμένο περίβλημα ή καλώδιο

Ελέγξτε ότι το βύσμα φέρει την ένδειξη British Standard BS 1363

Βεβαιωθείτε ότι η θήκη του καλωδίου είναι καλά στερεωμένη στο βύσμα και δεν εμφανίζονται έγχρωμα καλώδια. Όλες οι σύγχρονες συσκευές χρησιμοποιούν το οικείο βύσμα 13-amp. Αυτό το βύσμα, χρησιμοποιείται για φορητές συσκευές όπως στεγνωτήρες μαλλιών, ηλεκτρικές σκούπες και συσκευές όπως φούρνοι μικροκυμάτων. Το βύσμα και το καλώδιο ενδέχεται να υποστούν ζημιά, ιδιαίτερα αν συνδέονται με συσκευές χειρός.

Ο απλός έλεγχος ενός βύσματος και του καλωδίου του, δεν χρειάζεται λεπτομερείς ηλεκτρικές γνώσεις, οπότε αυτές οι συμβουλές θα πρέπει να βοηθήσουν. Με το βύσμα που έχει αφαιρεθεί από την πρίζα, ελέγξτε το καλώδιο από άκρη σε άκρη και ρωτήστε την παρακάτω ερώτηση:

Είναι το καλώδιο κομμένο, φθαρμένο ή κατεστραμμένο με τον οποιονδήποτε τρόπο;

Κατά προτίμηση, δεν θα πρέπει να υπάρχουν συνδέσεις στο καλώδιο και ασφαλώς να μην υπάρχουν επισκευές με μονωτική ταινία.

  • Ελέγξτε ότι η ασφάλεια του βύσματος έχει το σωστό μέγεθος και πληροί το βρετανικό πρότυπο BS 1362 – εάν δεν είστε βέβαιοι για την ασφάλεια που πρέπει να χρησιμοποιήσετε ανατρέξτε στις οδηγίες του κατασκευαστή. Η ασφάλεια πρέπει να ασφαλίσει στη θήκη της. Δεν πρέπει να χαλαρώνει και δεν πρέπει να υπάρχουν σημάδια υπερθέρμανσης

Οι περισσότεροι επιτραπέζιοι και τυποποιημένοι λαμπτήρες, τηλεοράσεις, υπολογιστές, αναμεικτήρες (mixer), ηλεκτρικά τρυπάνια, πριόνια, σίδερα συγκόλλησης έχουν ισχύ 700W ή λιγότερο. Μεγαλύτερες συσκευές όπως πλυντήρια ρούχων, πλυντήρια πιάτων, φρυγανιέρες, σίδερα και θερμάστρες έχουν ισχύ μεγαλύτερη από 700W.

Για την ενημέρωση σας, αυτά είναι απλά δύο τυπικές ονομαστικές τιμές (3Α και 13Α).

Για συσκευές έως 700 W, χρησιμοποιείτε ασφάλεια 3 Α στο βύσμα. Για αυτές άνω των 700W, χρησιμοποιείτε ασφάλεια 13 Α στο βύσμα.

Πράσινες Συμβουλές:

Προσπαθήστε να μειώσετε την πλύση του πλυντηρίου σας από 60º σε 40º. Θα σας εξοικονομήσει 30% του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος σας με κάθε πλύση

Δοκιμάστε να μειώσετε την θερμοκρασία  στον θερμοστάτη στους χώρους σας κατά 1º C τον Χειμώνα και να την αυξήσετε κατά 1 C το Καλοκαίρι. Το μόνο που θα το παρατηρήσει άμεσα θα είναι το πορτοφόλι σας. Θα μπορούσατε να εξοικονομήσετε μέχρι και το 10% του ετήσιου λογαριασμού σας σε ηλεκτρικό ρεύμα ή σε ότι χρησιμοποιείτε για θέρμανση.

Εξετάστε τη χρήση λαμπτήρων εξοικονόμησης ενέργειας. Διαρκούν έως και 12 φορές περισσότερο και εξοικονομούν ηλεκτρική ενέργεια.

Σύνταξη: Δρ. Στυλιανός Χοιροδοντής

Επιμέλεια Κειμένου: Ατσιήκκου Ελισάβετ